WOSCU Yangiliklari

ТОШКЕНТДА «ҚУРЪОН: ТИНЧЛИК ЭЗГУЛИК ВА МАЪНАВИЙ УЙҒОНИШ ЁҒДУСИ” МАХСУС КЎРГАЗМАСИ МАВЗУСИДА МАДАНИЙ СИМПОЗИУМ БЎЛИБ ЎТДИ

Чингиз Томар, IRCICA бош директори ўринбосари: Ўзбекистон биз учун ота юртдир, бир макондир

ИСЛОМ МАЪНАВИЙ МЕРОСИГА ИННОВАЦИОН ЁНДАШУВЛАР: МАДАНИЙ МЕРОС ҲАФТАЛИГИ ДОИРАСИДА ҚУРЪОН КУНИ

19 октябрь куни Ўзбекистондаги халқаро маданий мерос ҳафталиги "Шарқ Ренессанслари феномени: давлатлар, динлар, шахслар ва тамаддунлар" доирасида Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти мажлислар залида "Ислом — тинчлик ва эзгулик дини" мавзусида халқаро илмий-маданий симпозиум ҳамда "Ўзбекистон ўрта аср Қуръонлари" ва "Имом Бухорий инновацион музейи" лойиҳаларининг тақдимоти бўлиб ўтади.

МАДАНИЙ МЕРОС ҲАФТАЛИГИНИНГ БИРИНЧИ КУНИ: ҚУТЛОВЛАР ВА МУҲОКАМАЛАР

18 октябрь куни Тошкентда Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти (WOSCU)нинг конференция залида халқаро маданий мерос ҳафталигининг очилиш маросими бўлиб ўтди. «Шарқ ренессанси феномени: давлатлар, динлар, шахслар ва цивилизациялар» деб номланган тадбирда 250 дан ортиқ олимлар, экспертлар ва маданий муассасалар вакиллари ҳамда оммавий ахборот воситалари қатнашди. Улар орасида 20 дан ортиқ жаҳон миқёсида танилган хорижлик мутахассислар бор эди.

Toshkentda Madaniy meros xalqaro haftaligining ochilishi: Global ilmiy muloqot uchun yangi imkoniyat

18 oktyabr kuni O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati (VOSSU) anjumanlar zalida Xalqaro madaniy meros haftaligining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi. “Sharq Uyg‘onish davri fenomeni: saltanatlar, dinlar va sivilizatsiyalar” deb nomlangan tadbirda dunyoning 20 dan ortiq davlatidan yetakchi olimlar, ekspertlar va madaniyat muassasalari vakillari – jami 100 dan ortiq xorijlik olimlar ishtirok etdi.

Baxt gilamlarda

Tuklarsiz gilamlar, masalan, gadjari, oq-enli va qiz-gilam, O‘zbekistonning boy madaniy an’analarini aks ettiruvchi noyob san’at turidir. Ushbu gilamlarni yaratadigan mohir hunarmand ayollar qadimiy texnikalar va ramzlardan foydalanishadi, bu har bir mahsulotni nafaqat go‘zal, balki chuqur ma’noga boy qiladi. Qanday ma’no? Bu yerda aytib o‘tamiz:

ТОШКЕНТДА «ШАРҚ РЕНЕССАНСЛАРИ ФЕНОМЕНИ: САЛТАНАТЛАР, ДИНЛАР, ШАХСЛАР ВА ТАМАДДУНЛАР» МАДАНИЙ МЕРОС ҲАФТАЛИГИНИНГ ОЧИЛИШ МАРОСИМИ

18 октябрь куни Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти (WOSCU)нинг конференц-залида «Шарқ ренессанси феномени: давлатлар, динлар ва цивилизациялар» мавзусидаги Маданий мерос ҳафталигининг очилиш маросими бўлиб ўтади.

"Temuridskaya keramikasi Xitoy farfor san'atining bir qismi sifatida"

"Temuridlar keramika va Xitoy oq-ko'k farfori o'rta Osiyoda XV-XVI asrlarda sodir bo'lgan madaniy almashuvning muhim elementlarini tashkil etadi. Bular qayerdan boshlandi, bu yerda o'rganamiz:

ТОШКЕНТДА «ШАРҚ РЕНЕССАНСЛАРИ ФЕНОМЕНИ: САЛТАНАТЛАР, ДИНЛАР, ШАХСЛАР ВА ТАМАДДУНЛАР» МАДАНИЙ МЕРОС ҲАФТАЛИГИНИ ЎТКАЗИШГА ТАЙЁРГАРЛИК КЎРИЛМОҚДА

Жорий йилнинг 18-27 октябрь кунлари Ўзбекистон пойтахти халқаро маданий мулоқот марказига айланади. Тошкентда "Шарқ Ренессанслари феномени: салтанатлар, динлар, шахслар ва тамаддунлар" номли маданий мерос ҳафталиги ўтказилади. Ушбу тадбир доирасида конференциялар, семинарлар, форумлар, кўргазмалар ва тақдимотлар ташкил этилади. Тадбирда 100 дан ортиқ хорижий олим ва мутахассислар, жумладан, халқаро маданий ташкилотлар раҳбарлари, чет эл музей ва кутубхоналари бошқарувчилари иштирок этиши кутилмоқда. CNN ва Euronews телеканаллари ахборот йўналишида кўмаклашади.

Farg‘ona vodiysining "tillaqoshlari”

Farg‘ona vodiysi va Toshkent ayollarining manglay taqinchoqlari bu hududlar anʼanaviy sanʼati va madaniyatining yorqin namunasi. Shu o‘rinda "oltin qosh" yoki “tillaqoshlar” alohida noyob taqinchoqlardir:

Charmdo‘zlar – Samarqand va Buxoroning mohir hunarmandlari

O‘rta Osiyoning mohir ko‘nchilik ustalari charmdo‘zlar o‘z sanʼati va hunari bilan mashhur bo‘lib, mijozlarining ko‘zi o‘ngida noyob buyumlarni yaratishgan. Ular Samarqand va Buxoroning shovqin-suronli bozorlarida oddiy charm bo‘laklaridan haqiqiy sanʼat asari yaratishgan. Ular qanday qilib bunga erishgani haqida quyida bilib oling:

Buxoro ayollari maqomini qanday qilib bosh kiyimidan aniqlash mumkin edi?

Kaltapushak va telpak — nafaqat chiroyli, balki XIX asr oxiridagi ayollar javonining ramziy buyumlari ham sanalardi. Ushbu bosh kiyimlari orqali Buxoro shahri ayollarining boyligini aniqlash mumkin edi. Qanday qilib? Bu haqda quyida o‘qing...

Halokatdan omon qolgan yapon rassomining hayotini O‘zbekiston qanday o‘zgartirgan?

Mashhur yapon rassomi Hirayama Ikuo 1945 yildagi atom bombardimonida omon qolgan. 1959 yilda u o‘zini o‘tkir leykoz kasaliga chalinganini bilib qoladi. O‘sha kezlarda u  xitoylik rohib Syuanszanning VII asrda Buyuk Ipak yo‘li bo‘ylab qilgan sayohatidan ilhomlanib buddizm taʼlimotining ildizlariga bag‘ishlangan “Buddizmning paydo bo‘lishi” asarini yaratadi. Rassom o‘sha vaqtda bu asarini hayotidagi so‘nggi asar bo‘lishi mumkin, deb o‘ylagan... Keyin nima bo‘lgan edi?

So‘zani sehrining maʼnosi qanday?

So‘zana —to‘y uchun tayyorlanadigan zardo‘zlik bo‘lib, avvalo yangi uylanganlar to‘shagini yopish uchun mo‘ljallab tikilgan. XIX asr oxirida so‘zana yopinchiqlari devor pannolari sifatida ham ishlatila boshlandi. Lekin, har doim Markaziy Osiyo aholisi, xususan, o‘zbeklar, bu go‘zal to‘qimachilik buyumiga sehrli maʼno bergan. Qanday?

O‘rta asr Buxoro musavvirlarining miniatyuralarida hazil-mutoyiba

Buyuk adib Sa’diyning "Guliston" asarida ko‘plab yorqin va ibratli hikoyat hamda masallarni uchratish mumkin. Bu o‘z o'rnida mazkur ajoyib asar nusxalarini miniatyuralari bilan bezagan musavvirlar uchun ijod qilishga keng imkoniyat yaratgan. Muallif o‘z asarlarida itoatkorlikka da’vat etishiga qaramay, XVI asr buxorolik musavvirlardan biri qo‘lyozmani nozik yumor bilan boyitgan. Bu haqda quyida o‘qishingiz mumkin:

O‘zbekistonlik rassomning Tretyakov galereyasidagi birinchi asari

Mashhur batalist rassom Vasiliy Vereshchaginning Turkistonga oid asarlar turkumi Tretyakov galereyasi tomonidan 1874-yildayoq sotib olingani hech kimga sir emas. Ammo O‘zbekistonda bevosita yashab ijod qilgan qaysi rassomning asari Tretyakovkada birinchi bo‘lib paydo bo‘lganini quyidagi ma'lumotlardan bilib olamiz:

Buxoro amiri Sankt-Peterburgdagi masjid qurilishiga qancha mablag‘ sarflagan?

Buxoro amiri Said Abdulahadxon doimo din ishlariga alohida eʼtibor qaratgan. U Sankt-Peterburg musulmonlarining yordam so‘rab qilgan iltimoslariga quloq solgan, ular yuz yildan ortiq vaqt davomida shahar hududida Jome masjidi qurishga ruxsat olomayotgan edi. Abdulahadxon 1907 yilda shahar markazidan 500 ming rublga yer sotib olib, masalani hal etdi. Bu zamonaviy pulga aylantirilganda qancha bo‘lishini quyida ko‘rib chiqamiz:

"Hind Buxorosi" qanday sirlarni yashiradi?

Hindistonning shimoliy qismida, bir necha asrlar oldin Amir Temurning nevarasi Zahiriddin Bobur tomonidan Buyuk Mo‘g‘ullar davlati tashkil etilgan hududda Rampur shahri bor. U Boburiylar poytaxti Agraga yaqinligi va ulkan madaniy merosi sababli "Hind Buxorosi" deb ataladi. Aynan shu yerda, Buyuk Mo‘g‘ullar imperiyasi hududida, dunyodagi eng boy bilimlar va artefaktlar xazinasidan biri joylashgan.

Lyudovik XIV saroyidagi “Meʼrojnoma”

Fransiya Milliy kutubxonasi qirollik kutubxonasi sifatida tashkil topganidan buyon boy tarixga ega. Uning rivojlanishida Markaziy Osiyo qo‘lyozmalarining to‘planishi muhim bosqich hisoblanadi va Sharq madaniyati va adabiyoti haqidagi bilimlarning kengayishiga xizmat qilib kelmoqda. XVII asrda Parijga keltirilgan mashhur “Meʼrojnoma” qo‘lyozmasi kututbxonada alohida o‘rin egallab kelmoqda. Qadimiy qo‘lyozma mushketyorlar hukmdori Lyudovik XIV qo‘liga qanday tushib qolgani haqida quyida o‘qishingiz mumkin.

Prokudin-Gorskiy Turkistonda soliq to‘plovchi bo‘lib ishlaganmi?

Rossiya imperiyasida rangli fotografiya kashshofi, Turkistonga doir yuzlab suratlar va Buxoro amirining mashhur fotosurati muallifi Prokudin-Gorskiy O‘zbekiston va butun dunyo madaniy merosiga ulkan hissa qo‘shgan. Uning asarlari AQSH Kongress kutubxonasida saqlanmoqda, ko‘rgazmalari butun dunyo bo‘ylab o‘tkaziladi. Biroq fotografiya Prokudin-Gorskiyning asosiy faoliyati bo‘lganmi yoki suratlar uning xobbisi, aslida u Turkistonda soliq to‘plovchi sifatida ishlab, pul topganmi shunga aniqlik kiritamiz.

Sharq Uyg'onish davri - vaqt silsilasida

Sharq Uyg'onish davri... Uch oltin davr olimlarning kashfiyotlari bugungi kunda ham o`z ahamiyanini yo`qotgani yo`q. Matematika, astronomiya, tibbiyot, falsafa, sanʼat – Oʻzbekiston hududida faoliyat koʻrsatgan yuzlab, balki minglab Sharqning eng buyuk allomalarining ilmiy yutuqlari bugungi kun uchun ham dolzarb. Beruniy, Avitsenna, Al-Xorazmiy merosi yangi WOSCU videosida.

"Fatvo tutgan" Al Buxoriy xotirasiga qo‘yilgan qabr toshi

Butaqara qishlog‘idan topilgan qabr toshi 1323-yilga oid muhim tarixiy artefakt hisoblanadi. Unda Sayyid Hasan ibn Mahmud ibn Muhammad al Buxoriy haqida yozilgan matn bor. U islom fiqhiga salmoqli hissa qo‘shgan, islomdagi turli mazhablarni ajratish va tasniflash qobiliyati bilan mashhur bo‘lgan taniqli imom, olim va zohid sifatida ta’riflanadi.

Kulolchilik buyumlari so‘g‘dliklar hayoti haqida so'zlaydi

VII–VIII asrlarda Sug‘d siyosiy va ijtimoiy tuzilmada katta o‘zgarishlarni boshdan kechiradi, bu moddiy madaniyatda, ayniqsa kulolchilikda oʻz ifodasini topgan. Asosan qazishmalardan olingan sopol majmualar bilan ifodalangan oldingi davrdan (V-VII asrlar) farqli o'laroq, keyingi davr ma'lumotlari badiiy va hunarmandchilik an'analari evolyutsiyasini batafsilroq kuzatish imkonini beradi.

Хudoyorxonning oltin choponi qanday qilib Florensiyaga kelib qolgan?

Stibbert muzeyi Florensiyaning eng qiziqarli va hayratlanarli joylaridan biri hisoblanadi. Bu muzeyning egasi shahar merosiga o‘ziga xos qurollar, shuningdek, Yevropa, Islom va Uzoq Sharq san'ati va turmush tarziga oid ashyolardan iborat noyob kolleksiyani qoldirgan. Eksponatlar orasida Хudoyorxon tomonidan muzey hadyachidan biriga hadya qilingan noyob choponlar ham bor.

AQSh kolleksionerlarni xursand qilgan so'zanasi

AQShdagi Bryus va Oliv Baganz kolleksiyasida saqlanayotgan XVIII asrda Buxoro amirligida yaratilgan, katta medalon va Karmon (Kermine) yozuvlari bilan bezatilgan noyob so'zanalar ularning qalbida baxt tuyg‘usini uyg‘otadi.

Vatikan kutubxonasi WOSCUni arxivlarni o‘rganishga jalb qilishni rejalashtirmoqda

Vatikan Apostol kutubxonasi bosh direktori Mauro Mantovani WOSCU bilan yaqin hamkorlik qilishni qo‘llab-quvvatladi va dunyodagi noyob kutubxonalardan biri bo‘lgan arxivlarni o‘rganish uchun WOSCU sharqshunoslarini jalb qilish imkoniyatini ko‘rib chiqishini taʼkidladi.

Olimlar ISM va WOSCUga "Muhammadning jinlar bilan shartnomasi" va Qur'on ko'ylagini o'rganishni taklif qilishdi.

Islom sivilizatsiyasi markazi (ISM) faoliyatiga bagʻishlangan WOSCU VIII Kongressida Din tarixi Davlat muzeyi direktorining ilmiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari Yekaterina Teryukova muzey tadqiqotchisi Irina Osmanova bilan "Din tarixi muzeyi kolleksiyasida O‘zbekiston diniy eʼtiqodi va kundalik hayoti: tarix, atribut, restavratsiya” qoʻshma ilmiy-tadqiqot loyihasi boʻyicha maʼruza qildi.

Ko‘hna Termiz Anait ma’budasi

Hozirgi Termiz yaqinida joylashgan yirik aholi punkti hududi birinchi marta 1920-yillarda o'rganilgan. Topilmalar orasida zardushtiylik ma’budasi Anaitning haykalchasi ham bor edi.

Chexiyalik tanobchi qanday qilib Toshkent tarixiy muzeyida numizmatika fondini yaratgan?

O‘zbekiston tarixi davlat muzeyidagi numizmatika fondini qo‘lga kiritish tarixi Birinchi jahon urushi qatnashchisi, millati chex, kasbi bo‘yicha tanobchi Bedrih Augstning shaxsiy taqdiridan boshlanadi.

Hotifiy - Temuriylar davrining bestsellerlari muallifi

Hotifiy Sharq adabiyoti tarixida, ayniqsa, epik asarlari orqali muhim o‘rin tutadi. “Temurnoma” dostoni nafaqat Temurni ulug‘laydi, balki san’at va madaniyat kuchli hukmdorlar homiyligida bo‘lgan davr ruhini ham o‘zida aks ettiradi.

Qaraqalpoq zeb-ziynatlari Rossiya etnografiya muzeyi kolleksiyasida

Rossiya etnografiya muzeyida taqdim etilgan qaraqalpoqlarning zeb-ziynatlari bu xalqning boy madaniy anʼanalarini va sanʼat mahoratini aks ettiradi. Ular orasida turli xil ayollarning ko‘krak bezaklari, sirg‘alar, uzuklar va bildorlar ajralib turadi, har biri o‘ziga xos ramziy maʼnoga ega.

Andijon masjidining minorasi nimani hikoya qiladi

XIX asrda qurilgan Andijonning Jome masjidi majmuasi mintaqa tarixining muhim meʼmoriy yodgorliklaridan biridir. Majmuaning muhim qismi yozuvlar bilan bezatilgan minora hisoblanadi.

Iskandar Maqduniy va Jamshid kosasi siri

Taxminan 1590-yillarda yaratilgan "Yetti donishmand" miniatyurasi o'sha davr san'atida turli madaniyatlar va an'analarning o'zaro ta'sirining qiziqarli namunasidir. Taxminlar bo'yicha unda Jamshid kosasini o‘rganuvchi turli xalqlarning donoligi va bilimi ramzi bo‘lgan yetti faylasuf qurshovida bo‘lgan Iskandar (Iskandar Maqduniy) tasvirlangan.

O‘zbek va turkman gilami: madaniyatlarning birlashuvi

Turkmanistonlik etnograf Adjap Bayriyevaning WOSCU VIII kongressida o‘zbekistonlik san’atshunos Elmira Gulning tadqiqotlari asosida taqdim etilgan ma’ruzasi Turkmaniston va O‘zbekiston gilamchilik an’analarini o‘rganishga muhim hissa qo‘shadi. Bu ikki xalqning gilamchilik an’analarini, ayniqsa, madaniy muloqotlar doirasida solishtirish O‘rta Amudaryo hududida amaliy san’atning o‘zaro ta’siri va rivojlanishini yaxshiroq tushunish imkonini beradi.

Samarqand muzeyining kolleksiyasidagi protoshaharlar haqida xotira

Shaharsozlik madaniyatining eng ilk shakli sifatida davlat tashkilotlarining yaratilishiga asos bo‘lgan protoshaharlar jumladan Jarqo'ton va Sopollitepa hisoblanadi. Tadqiqotchilar ularning paydo bo‘lishini miloddan avvalgi II ming yillikka bog‘laydilar. Ushbu davr O‘zbekiston madaniyati Samarqand davlat muzeyida keng ko‘lamda namoyon bo‘lib, keramika, bronza, tosh va suyakdan yasalgan buyumlar bilan tasvirlangan.

Ro‘yjo — oilaviy baxt sirlari

Ro‘yjo — bu faqatgina mato elementlari emas, balki yangi turmush qurganlarning hayotida muhim o‘rin tutadigan anʼanalar va madaniyat ramzidir. To‘rt chiziq paxta matosidan tikilgan, naqshlangan yostiqparda har bir detal o‘zining alohida ahamiyatiga ega bo‘lgan sanʼat asari hisoblanadi.