O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyatining V kongressi va Madaniy meros haftaligi

2021yil sentabr oyida boʻlib oʻtgan V Xalqaro kongress ishida dunyoning 40 dan ortiq davlatidan 250 dan ortiq olimlar ishtirok etdi. Shuningdek, Butunjahon jamiyati olimlari Xiva va Nukusda bo‘lib o‘tgan Xalqaro forum va Madaniy meros haftaligining sho’ba yig‘ilishlarida ishtirok etdi. Ular Butunjahon jamiyatining istiqbolga belgilangan rejalariga ham, hozirgacha amalga oshirilgan ishlar tahliliga ham bag‘ishlandi.

2021 yil 13-17 sentabr kunlari, O‘zbekiston Prezidenti tashabbusi bilan, YuNESKO ko‘magida o‘tkazilgan “Markaziy Osiyo jahon sivilizatsiyalari chorrahasida” xalqaro madaniy forumi doirasida, O‘zbekistonda Madaniy meros haftaligi va “O‘zbekiston madaniy merosi – yangi Renessans poydevori” Butunjahon jamiyatining V yubiley kongressi o’tkazildi. Tadbirlar uchta shaharda – Toshkent, Xiva va Nukusda bo‘lib o‘tdi.

V kongress loyihasining o‘ziga xos yutug‘i- Hindistonning boburiylar me’moriy yodgorliklaridagi epigrafik yozuvlarni ochish va o‘qishga bag‘ishlangan jildni tayyorlash bo‘yicha ishlarning yakunlangani bo‘ldi. Bu jild “O‘zbekiston me’moriy epigrafikasi” turkumining davomi bo‘ldi, bu nafaqat O‘zbekiston, balki xorijdagi obidalar bilan bog‘liq ilmiy-tadqiqot ishlarining boshlanishi ramzidir.

Bundan tashqari, yana 6 ta sovg'a albomi nashr etildi. Ular orasida rang-barang, ko‘plab illyustratsiyali kitoblar bor: 4 jild O‘zbekiston san’ati durdonalariga, 1 ta illyustratsiyali albom Rishton kulolchiligiga va 1 ta albom Kamoliddin Behzod miniatyuralariga bag‘ishlangan.

14 sentabr kuni kongressning olamshumul voqeasi- buyuk hukmdor Mirzo Ulug‘bek farmoni bilan yaratilgan “Harakatsiz yulduzlar kitobi”ning  faksimil nashri taqdimoti bo‘ldi. Noyob faksimil Avstriyaning Mueller&Shindler nashriyoti tomonidan, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyati bilan hamkorlikda yaratilgan. Ushbu qo'lyozma Frantsiya Milliy kutubxonasi fondida saqlqnmoqda. Bu eng yirik qadimiy qoʻlyozmalarning yettinchi faksimil nashridir.

Kongress uchun oʻnga yaqin noyob koʻrgazmalar tayyorlanib, ularning har biri “Oʻzbekiston madaniy merosi jahon toʻplamlarida” turkumidan 40 ta yangi kitob-albomlarning taqdimoti doirasida tashkil etildi.

Birinchisi, rasmlar ko‘rgazmasi va J.Usmonovning “Tafakkur metafizikasi. A.Navoiy she’riyati asosida. Ko‘rgazma Toshkent shahridagi Alisher Navoiy nomidagi kutubxona fondiga bag‘ishlangan kitob ustidagi ishlar yakunlanishi munosabati bilan o‘tkazilmoqda.

Ikkinchi tadbir – “Behzod miniatyuralari” fotoko‘rgazmasi va “Kamall Ad-din Behzod mani sharmanda qildi” nomli sovg‘a nashri taqdimoti. 
Uchinchi tadbir – arxeolog, Markaziy Osiyo madaniyati tadqiqotchisi Leon Semyonovich Barshchevskiyning fotoko‘rgazmasi. Hududimizda fotografiya san’ati paydo bo‘lgan davrdan 19-asr oxirigacha bo‘lgan O‘zbekistonning nodir arxiv fotosuratlari namoyish etilgan “O‘zbekiston tarixi fotosuratlarda” fotoko‘rgazmasi ham qiziq bo‘ldi. 
 

“O‘zbekistonning 100 ta eng ko‘zga ko‘ringan qo‘lyozmasi” ko‘rgazmasi va faksimilening sinov nashri taqdimoti yig‘ilganlarni O‘zbekiston va Markaziy Osiyoning noyob qo‘lyozmalari bilan tanishtirdi.

"Zamonaviy fanda 3D texnologiyalar" loyihasi. Shahrisabz va Samarqand yodgorliklariga virtual sayohat uyushtirilib, 3D-printerda tayyorlangan Bibixonim, Registon, Gur-i Amir, Shoxi-Zinda, Mir-i Arab madrasasi va boshqa meʼmoriy obidalarning maketlari namoyish etildi. Shuningdek, tashrif buyuruvchilar O‘zbekistonning ikki qadimiy shahrining me’moriy yodgorliklari bo‘ylab virtual sayohat qilish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.

Rishton kulolchilik buyumlari ko'rgazmasi rang-barang va ajoyib bo'ldi. Ko‘rgazma doirasida Rishton kulolchiligiga bag‘ishlangan “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” turkumidagi eksklyuziv kitob-albom taqdimoti ham bo‘lib o‘tdi.

Nukusda ham YuNESKO shafeligida “Arxeologiya va turizm: salohiyatni aniqlash va merosni boshqarish” mavzuida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tdi. Ishtirokchilar arxeologik merosni boshqarish va geomadaniy brending, fundamental va amaliy fanlarda arxeologik meros va boshqa dolzarb masalalarni muhokama qildilar.