O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha Butunjahon jamiyatining IV Kongressi

2020 yil 15-18 dekabr kunlari “O‘zbekiston madaniy merosi – yangi Renessans poydevori” IV Xalqaro kongressi va Madaniy meros haftaligi bo‘lib o‘tdi. YUNESKO Bosh direktorining madaniyat bo‘yicha o‘rinbosari Ernesto Ottone ishtirokchilarga tabrik so‘zi bilan murojaat qildi.

15 dekabr kuni “O‘zbekiston merosi: sivilizatsiyalar va Renessanslar davrining o‘zaro ta’siri” mavzusida xalqaro konferensiya bo‘lib o‘tdi. 

15 dekabr kuni Toshkentda Butunjahon jamiyati tomonidan oʻzbek milliy libosi anʼanalari asosida keng koʻlamli modalar namoyishi tashkil etildi. 

15 dekabr kuni kongress mehmonlari kengaytirilgan haqiqatga ega bo‘lgan tasvirlarni ko‘rishdi – Butunjahon jamiyati o‘rta asr olimlari tasvirlarining 3D modellarini yaratdi.

 “O‘zbekiston madaniy merosi – yangi Renessans poydevori” IV Xalqaro kongressining ikki kuni xorijlik olimlarning O‘zbekiston madaniy merosi qadriyatini ochib berishga bag‘ishlangan ma’ruzalariga bag‘ishlandi. 150 dan ortiq ma'ruza qilindi.

Kongressda Amerika va Italiyadan kelgan kolleksionerlar o‘z kolleksiyalarida saqlanayotgan xazinalarini ilk bor namoyish etdilar, bular- o‘zbek ustalari qo‘li bilan  yaratilgan durdona asarlar – kashtachilik, mato va kiyim-kechak namunalari. Ushbu to'plamlar ko'p yillar davomida mehr bilan to'plangan.

Shuningdek, tadbir ishtirokchilari ilk bor taniqli fotograf Sergey Prokudin-Gorskiyning Turkistonga sayohatlarining yangi talqini bilan tanishdilar. U haqida ko'plab maqolalar chop etilganiga qaramay, arxiv materiallari bilan ishlash "S.M. Prokudin-Gorskiy va uning AQSH Kongressi kutubxonasidagi Turkiston suratlari sikli " kitob-albomi muallifiga, uning ajoyib tarjimai holining koʻplab tafsilotlariga oydinlik kiritish imkonini berdi.

Kongress ishtirokchilari, ayni paytda Yevropa va Turkiya kutubxonalarida saqlanayotgan eng nodir qo‘lyozmalar – buyuk Ibn Sino asarlarining kam ma’lum bo‘lgan tarjimalari bilan ham tanishdilar. Shunday qilib, u tomonidan yaratilgan “Tib qonunlari”, 600 yil davomida dunyoning barcha ta’lim muassasalarida, jumladan, Yevropaning eng mashhur universitetlarida tibbiyot bo‘yicha asosiy darslik bo‘ldi. Avitsenna merosi mavzusi Butunjahon jamiyati faoliyatining birinchi kunlaridanoq uning diqqat markazida bo'lib kelgan.

“O‘zbekiston madaniy merosi – yangi Renessans poydevori” IV Xalqaro kongressi doirasida AQSHlik taniqli olim, tarixchi Frederik Starr O‘zbekiston me’moriy yodgorliklarini virtual rekonstruksiya qilishni taklif qildi, shunda bo‘lajak sayyohlar va talabalar ularni "jonli" boshdan kechirishlari mumkin bo’lardi.

“Bunday loyiha turizm va qadimiy obidalarni sezilarli darajada boyitishi va, albatta, muzey kolleksiyalarini kengaytirishi mumkin. Ushbu virtual rekonstruktsiya kelajak avlod talabalariga yo'qolgan o'tmishni tiklashga imkon beradi. Yana bir muhim jihati shundaki, bu O‘zbekistonga jahon arxitekturasi tarixini qayta yozish, bu zamindan azaldan yo‘qolib ketgan qurilish san’atining ajoyib namunalarini qo‘shish imkonini beradi”, — dedi Frederik Starr.

Tadbirda multimediali “bazalar”, jonlanayotgan tarixiy tasvirlar aks ettirilgan 3D instalyasiyalar, tarixiy filmlar va kitoblar sahnalari aks ettirilgan tarixiy rekonstruksiyalar, mavzuli hunarmand zonalari namoyish etildi.

 Tashkilotchilar interaktiv platformalar tayyorladilar, 3D formatida filmlar sahnalari bilan tarixiy rekonstruksiyalar, “jonlanadigan tasvirlar”, tarixiy ashyolarning golografik rekonstruksiyalarini qayta tiklashdi.

16 dekabr – Butunjahon jamiyati olimlari O‘zbekiston Prezidentiga murojaat qabul qildi. 

17 dekabr kuni, Madaniy meros haftaligi doirasida, “O‘zbekiston kinosi: o‘tmishi, buguni, kelajagi” mavzuida kinokonferensiya bo‘lib o‘tdi. Bu yerda ilk bor afsonaviy Toshkent kinofestivalining qayta tiklanishi haqida e’lon qilindi.
 

17 dekabr kuni “Yangi Renessans – Yangi avlod” yoshlar forumi bo‘lib o‘tdi va u yoshlar o‘rtasida madaniyat va ilm-fanni ommalashtirishga bag‘ishlandi.
 

18 dekabr kuni IV Xalqaro kongress va madaniy meros haftaligi ishtirokchilari va mehmonlari sharafiga “Jaloliddin Manguberdi” nomli tarixiy teatrlashtirilgan tomosha namoyish etildi.

Kongress Butunjahon jamiyatining 2025-yilgacha boʻlgan ishining “Yoʻl xaritasi”ni tasdiqladi. Shuningdek, “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” loyihasining kitob-albomlari uchun sertifikatlar hamda mamlakatimiz muzey va kutubxonalariga noyob qo‘lyozmalarning faksimilini topshirish marosimi bo‘lib o‘tdi. An’anaga ko‘ra, “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida” turkumidan 35 nomdagi noyob kitob-albomlarning taqdimoti bo‘lib o‘tdi.