Islomlashtirish munosabati bilan badiiy dunyoqarash sanʼat uslubi va shaklida o‘rin almashuv sodir bo‘ladi. O‘rta Osiyo ikki daryo oralig‘i – Movarounnahr sanʼatida yangi davr boshlanadi. Oldingi asrlarning mahobatli naqshu nigorlari va haykaltaroshligi VIII asrdan asta-sekin g‘oyib bo‘la boshlaydi. Tasviriy madaniyat naqshinkor sanʼatga o‘rnini bo‘shatib beradi. U islom odob-axloqining yetakchilaridan biriga aylanib, badiiy hunarmandchilik uslubi va meʼmorchilik inshootlarini bezash xususiyatini belgilab beradi. Vaqt o‘tishi bilan naqshinkor gullar ustunlikka erishadi.
Samarqand davlat muzey-qo‘riqxonasida jahondagi eng boy Afrosiyob sirlangan sopollari to‘plami saqlanmoqda. Markaziy Osiyoning barcha hududlariga tarqalgan Afrosiyob kulollik sanʼatining bosh muvaffaqiyati idishlarga sir berish, ranglash va tasvirlar yaratish bilan bog‘liq. Sopol buyumlarning sirti kufiy va nasx uslubida yaxshi tilak bildirilgan yozuv bilan qoplangan, ularda qushlar, goho jonivorlar tasvirlangan bo‘lib, ular asosan xalq og‘zaki ijodi bilan bog‘liq. Afrosiyob buyumlarida eng ko‘p uchraydigan naqshlar o‘simliklarga oid bo‘lib, islimiy deyilgan, ularda butoqlar, gullar, anor, lola, atirgul va boshqa gullar tasvirlangan. Keyinchalik islimiy naqshlar yozuvlarga aylantirib yuborilgan, shuningdek qush dumlari va tumshug‘i shaklida keltirilganlari ham uchraydi. Ko‘plab buyumlarda to‘qima, to‘rtburchak, uchburchak ko‘rinishidagi handasaviy naqshlar hukmronlik qiladi, bu mazkur davrda riyoziyot (matematika) fani rivojlanganligi va naqshinkor bezakning meʼmoriy bezakka kelib qo‘shilishi bilan bog‘liq. Bu vaqtdagi buyumlarni bezash suratlar jilosining mukammalligi va koloritning nozik his etilishi bilan ajralib turadi.
Mavzu doirasida batafsil “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida" turkumidagi “Samarqand davlat muzey-qo‘riqxonasi to‘plami” kitob-albomida (XVIII jild) tanishishingiz mumkin.
Loyihaning bosh homiysi – Eriell-Group neft xizmatlari kompaniyasi.




