Leypsigdagi muzeyning ilk kolleksiyasini to‘plagan madaniyat tarixchisi va kutubxonachi doktor Gustav Klemm (1802 – 1867) butun umr in-soniyat madaniyati tarixi muzeyi haqida orzu qilgandi. Uning keng ko‘lamli to‘plami deyarli 1500 saqlov birligini qamrab olgan. Ashyolardan biri “Buxorodan” deb tavsiflangan bo‘lib, bu – kosaning charm xaltasi edi.
Hozirda bor o‘zbek to‘plamining katta qismi leypsiglik rassom Gerd Tilemann tomonidan yig‘ilgan. 1952 – 1957 yillarda Leningraddagi Repin nomidagi institutda grafika sanʼatini o‘rganib yurgan paytida unda Sovet Ittifoqi xalqlari anʼanaviy sanʼatiga qiziqish uyg‘ongan. U to‘plovchi si-fatida kulolchilik namunalari – idishlar va kichik o‘lchovdagi haykaltaroshlikka alohida eʼtibor ber-gan.
Choy ichayotgan erkaklar, otliqlar, kashtachi ayollar, kulollar qiyofalarining barchasi, ajdar-holar yoki barcha sevadigan Xo‘ja Nasriddin singari ertaklar va latifalar qahramonlari qatorida uning to‘plami ajralmas qismiga aylangan. 40 yildan ortiq davr davomida u o‘z to‘plamini ilmiy nashrlar bilan qurollangan, har bir safariga puxta tayyorgarlik ko‘rgan holda tizimli shakllantirib borgan. Buning natijasi o‘laroq, uning to‘plamini ham tarixiy teranlik, ham mintaqaviy yaxlitlik nuqtai naz-arlaridan tengsiz desa bo‘ladi. Poytaxt shaharlar badiiy ko‘rgazmalariga qatnar ekan, ular tugagani-dan so‘ng ko‘rsatib bo‘lingan ashyolarni sotib olardi. Biroq ustalar, hatto eng uzoq qishloqlarda yashasalar ham, ular bilan doimiy aloqada bo‘lish uning uchun ko‘proq ahamiyat kasb etgandi. U ko‘p marta O‘zbekistonga kelib, o‘z to‘plamini aʼlo darajadagi buyumlar bilan to‘ldirib borgan.
1993 yildan boshlab Leypsig muzeyi bosqichma-bosqich uning butun to‘plamini sotib olgan. Ammo shun-dan keyin ham Gerd Tilemanning badiiy buyumlarni to‘plash ishtiyoqi so‘ngan emas. Grassi binosida 2001 – 2005 yillarda amalga oshirilgan tiklash ishlaridan so‘ng yangi doimiy ko‘rgazma rejalashtiril-gan edi. Ayni zamonda muzey to‘plami asl o‘zbek choyxonasi buyumlari bilan boyigan.
Mavzu doirasida batafsil “O‘zbekiston madaniy merosi jahon to‘plamlarida" turkumidagi “Germaniya Federativ Respublikasi to‘plamlari” kitob-albomida (XI jild) tanishishingiz mumkin.
Loyihaning bosh homiysi – Eriell-Group neft xizmatlari kompaniyasi.