Yassaviyning bebaho merosi

Yassaviyning bebaho merosi

Asli sayramlik, ammo bolaligida opasi Gavhar Shahnoz bilan Yassi shahriga ko‘chib kelib, tasavvuf olamida “Yassaviy” taxallusi bilan shuhrat qozongan Xoja Ahmad XI asrning ikkinchi yarmida Shayx Ibrohim xonadonida dunyoga kelgan.

Ayrim maʼlumotlarga ko‘ra 1166 yil vafot etgan. U yoshligidan tasavvuf tariqatiga kiradi, bu yo‘lda  nom qozongan  Xoja Abduxoliq G‘ijduvoniy, Xoja Ahmad Andoqiylar hammaslak bo‘lib,  so‘fiy Shayx Yusuf Hamadoniyga  murid tushadi. Xoja Ahmad Buxoroda tahsil olgan,  bu shaharda arab va fors tilinni o‘rganadi.  

Keyin Turkistonga (bugungi Qozog‘istondagi shahar) qaytib kelib  tasavvufiy o‘z tariqatiga (“Yassaviya”) asos soladi.  O‘zining tasavvufiy aqidalarini to‘rtliklari orqali bayon etadi. Ularni murid va izdoshlari  devon shaklija  keltirib “Devoni hikmat” deb nom berganlar. Hazrat Alisher Navoiy Xoja Ahmad Yassaviyning  merosiga katta baho bergan.   Buyuk mutafakkir shoir So‘fi Olloyor ham shu holatni nazarda tutib, shunday yozgan:

Shariatda edi ul oftobe,

Qolibdur bizga ul erdin kitobe.

Xoja Ahmad Yassaviy o‘zining orifona baytlari bilan turkiyzabon xalqlar orasida tasavvufning keng yoyilishiga  katta hissa qo‘shgan. Uning “Devoni hikmat”-i O‘zbekiston nashriyotlari tomonidan ko‘p marotaba chop etilgan, hofizlar esa,  katta tarbiyaviy-maʼrifiy  ahamiyatga ega  sheʼrlariga kuy bastalab, ijro etganlar.

Tarixiy manbalarga ko‘ra,  “Devoni hikmat”ning  ko‘chirilgan o‘nlab nusxalari  O‘zbekiston Fanlar  akademiyasi Abu Rayhon  Beruniy nomidagi Sharqshunoslik instituti xazinasida saqlanmoqda.

Mavzu  bo‘yicha qo‘shimcha maʼlumotlarni “O‘zbekiston madaniy merosi” turkumidagi O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida saqlanayotgan  qo‘lyozmalarga bag‘ishlab chop etilgan  XXIII-jild nashridan olishingiz mumkin.

Loyiha bosh homiysi – Eriell-Group neft xizmatlari kompaniyasi.